{"id":1016,"date":"2025-07-19T08:02:50","date_gmt":"2025-07-19T08:02:50","guid":{"rendered":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/?p=1016"},"modified":"2025-08-02T13:35:35","modified_gmt":"2025-08-02T13:35:35","slug":"anlam-ve-ben","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/?p=1016","title":{"rendered":"Anlam ve Ben"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Merhabalar herkese,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcn yeni bir karar ald\u0131m, art\u0131k bu alanda inan\u0131lmaz teorik bilgiler yazmayaca\u011f\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc yapay zekan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ile beraber web bloguna bir \u015feyler doldurmak \u00e7ok mant\u0131kl\u0131 gelmiyor art\u0131k. Bunun yerine, ben felsefe yapaca\u011f\u0131m. Bu felsefeyi i\u00e7selle\u015ftirerek harmanlayaca\u011f\u0131m. Kuantum ve varl\u0131k ile ilgili bir yaz\u0131 kaleme alm\u0131\u015ft\u0131m, \u00e7o\u011fu kimseler okumam\u0131\u015f olabilir, hatta sa\u00e7ma bulabilirler yada ilgilerini \u00e7ekmemi\u015f de olabilir. Ama ben <strong>anlamland\u0131r\u0131yorum<\/strong>, ve uzun zamand\u0131r d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Anlam nedir? Zaman var m\u0131d\u0131r? Mekan nas\u0131l olu\u015fur? Sicimler neden titre\u015fir? Bizler ka\u00e7 boyutluyuz? Hangi boyutlar bizim i\u00e7in anlaml\u0131? Boyut de\u011fi\u015ftirebilir miyiz? Tam bu noktada bir yap\u0131 buldum ve \u00fczerinden gitmeye karar verdim. Ad\u0131: Baran&#8217;\u0131n Oyunu<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eimdi sizlere bu oyunu a\u00e7\u0131kl\u0131yorum, ama a\u00e7\u0131klamadan \u00f6nce kendinizin s\u00fcperpozisyon durumunda par\u00e7ac\u0131klar oldu\u011funu varsayarak bir \u00e7e\u015fit sinema salonunda oldu\u011funuzu hayal etmeninizi istiyorum. Ba\u015fl\u0131yoruz,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu sinema salonu koltuklar hari\u00e7 4 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fur, bu b\u00f6l\u00fcmlerde tavan inan\u00e7t\u0131r, s\u0131rt duvar, anlam, ve taban zaman\u0131 olu\u015ftururken, \u00f6n y\u00fczey de mekan\u0131 olu\u015fturur. Zaman ve mekan birbirine direk ba\u011fl\u0131yken, zaman anlama ba\u011fl\u0131, mekan ise inanca ba\u011fl\u0131 olacak bir bi\u00e7imde salonda yerini al\u0131r. Son olarak da arka k\u0131sm\u0131m\u0131zda inan\u00e7 ve anlam birle\u015fir. Buna uygun bir harita yap\u0131p a\u015fa\u011f\u0131da payla\u015fabilirim. Bu haritada anlam\u0131n arka duvar\u0131m\u0131z oldu\u011funu varsayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img data-recalc-dims=\"1\" fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ChatGPT-Image-11-Tem-2025-01_35_43.png?resize=683%2C1024&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-1017\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ChatGPT-Image-11-Tem-2025-01_35_43.png?resize=683%2C1024&amp;ssl=1 683w, https:\/\/i0.wp.com\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ChatGPT-Image-11-Tem-2025-01_35_43.png?resize=200%2C300&amp;ssl=1 200w, https:\/\/i0.wp.com\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ChatGPT-Image-11-Tem-2025-01_35_43.png?w=1024&amp;ssl=1 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\uf3ad <em>Baran\u2019\u0131n Oyunu \u2014 Koltuk Bilinci ve Anlam\u0131n Rol\u00fc<\/em><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Salonun i\u00e7erisine girmenin ilk kural\u0131 <strong>inan\u00e7t\u0131r<\/strong>.<br>Kuantum ve varl\u0131k konusundaki \u00f6nceki yaz\u0131mda belirtti\u011fim gibi, inanc\u0131 <strong>Higgs bozonu<\/strong> gibi d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz: Ger\u00e7ek d\u00fcnyada k\u00fctle ne ise, bu oyunda da inan\u00e7 odur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eu an hepimiz inand\u0131k.<br>Ve b\u00f6ylece, bu salonun i\u00e7indeyiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hatta \u201cinanm\u0131yorum\u201d diyen biri bile, asl\u0131nda &#8220;inanmad\u0131\u011f\u0131na inanarak&#8221; bu oyunun i\u00e7indedir.<br>Zira bu sat\u0131rlar\u0131 okuyorsan\u0131z, salondas\u0131n\u0131z. Salon belirli noktalarda sizlere paradokslar sunacakt\u0131r. Paradokslar, inan\u00e7, varl\u0131k, yokluk gibi, bu durumlar tahmin edilemeyecek bir bi\u00e7imde derinlik olu\u015fturan noktalard\u0131r. Bu derinlik salonun sahibi taraf\u0131ndan olu\u015fturulur. Unutmay\u0131n oyunu ben yorumluyorum, ama hi\u00e7bir \u015feye sahip de\u011filim. Hi\u00e7bir \u015feye sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 bilerek, asl\u0131nda bir \u015feye sahip oldum. Bak\u0131n bir paradoks \u00f6rne\u011fi olu\u015fturdum, bu konu salon sahibi taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131labilir. Ben ise sadece biraz yorumlad\u0131\u011f\u0131ma inanabilirim. \u0130nanc\u0131m\u0131n kuvveti, anlama direkt etki eden en kritik noktalardan bir tanesidir. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eimdi gelelim, bizler derin miyiz? Derinlik olu\u015fturabilir miyiz? Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bahsetti\u011fim gibi, inan\u0131yorsan\u0131z salonun i\u00e7erisindesiniz. Fakat bu varl\u0131k bir \u00e7e\u015fit s\u00fcperpozisyona benzer bi\u00e7iminde anlamland\u0131r\u0131lmayan \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir. Bu hal durumuna ask\u0131da kalmak diyelim.  Bu ask\u0131 hali salonda oturak yani koltuk bulma konusunda yetersizdir. <\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Koltuk olmak, oyunun ilk kural\u0131d\u0131r.<br>Bu da <strong>anlamland\u0131rmak<\/strong> ve <strong>anlam bulmak<\/strong> ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Salonda say\u0131s\u0131z inan\u00e7 vard\u0131r. \u0130nan\u00e7 var m\u0131d\u0131r? \u0130nanan var m\u0131d\u0131r? \u0130nanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131za da m\u0131 inan\u0131r\u0131z? Paradoks b\u00f6l\u00fcm\u00fc, salon sahibi bu duruma vak\u0131ft\u0131r. <br>Ancak sadece <strong>anlam kazanan, kazand\u0131r\u0131lan inan\u00e7lar<\/strong>, koltuk olabilecek bir forma yani <strong>bedene<\/strong> ge\u00e7ebilir.<br>Bu ge\u00e7i\u015fe &#8220;do\u011fum&#8221; diyelim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fakat koltuk olmak, yaln\u0131zca fiziksel bir form almak de\u011fildir.<br>Bu, bir \u00e7e\u015fit <strong>karar mekanizmas\u0131n\u0131n oturmas\u0131d\u0131r<\/strong>.<br>Bir bilin\u00e7 h\u00e2lidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak koltuk olman\u0131n bir bedeli vard\u0131r:<br><strong>Zaman ve mek\u00e2na maruz kalmak.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0131pk\u0131 s\u00fcperpozisyondaki par\u00e7ac\u0131klar\u0131n g\u00f6zlemlendi\u011finde belirli bir pozisyona \u00e7\u00f6kmesi gibi,<br>bizler de zaman ve mek\u00e2nla temas ettik\u00e7e belirli bir pozisyona, yani <strong>koltuklara<\/strong> d\u00fc\u015feriz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc bozabilen tek \u015fey, yeniden <strong>anlam<\/strong>d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130nan\u00e7, anlam\u0131 yeniden buldu\u011funda, kendini ba\u015fka bir yerde,<br>ba\u015fka bir koltukta yeniden olu\u015fturabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu olu\u015fumun garip taraf\u0131 \u015fudur, sizin zamanda ikizleriniz olu\u015fur. Farkl\u0131 anlamda kendini olu\u015fturmu\u015f bir \u00e7e\u015fit klon olu\u015fur. Bu ayn\u0131 zaman aral\u0131\u011f\u0131nda da olu\u015fabildi\u011fi gibi, farkl\u0131 zaman aral\u0131\u011f\u0131nda da olu\u015fabilir. B\u00f6ylece asl\u0131nda hi\u00e7 g\u00f6rmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz yerin size tan\u0131d\u0131k gelmesi veya hi\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z birinin size daha s\u0131cak yada so\u011fuk oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz anlar bu durumun bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Sizler orada asl\u0131nda oldunuz, ve birileriyle etkile\u015fime girdiniz. Fakat koltuklar ayn\u0131 de\u011fildi&#8230; <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00f6ylece koltuklar\u0131m\u0131z farkl\u0131la\u015f\u0131r, kendini \u00e7o\u011falt\u0131p eksiltebilir, ve bu da mekanlar\u0131n bize <strong>farkl\u0131 noktalardan \u00e7arpmas\u0131na<\/strong> neden olur.<br>Hissettiklerimiz ve ya\u015fant\u0131m\u0131z buna g\u00f6re \u015fekillenir.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ve i\u015fte burada <strong>paradoks ba\u015flar<\/strong>:<br>Zamanda bir koltukta oturuyorsunuz.<br>Kar\u015f\u0131 duvardan \u2014 yani mek\u00e2ndan \u2014 size \u00e7arpan yans\u0131malar bedeninizi etkiliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Siz buna &#8220;hareket ediyorum&#8221; diyorsunuz.<br>Ama asl\u0131nda sadece <strong>film \u015feridini<\/strong> takip ediyorsunuz.<br><strong>Ger\u00e7ekte hareket etmiyorsunuz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bedene dair bir eylem var gibi g\u00f6r\u00fcnse de,<br><strong>beden hareketsiz bir koltuktur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu k\u0131sm\u0131 anlamak zor.<br>Zaten anlamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda,<br><strong>koltuklar\u0131n\u0131z farkl\u0131 zamanlarda olu\u015fmaya ba\u015flar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anlamland\u0131rmak demek,<br><strong>beden h\u00e2linin \u00f6tesine ge\u00e7mek<\/strong> demektir.<br>\u0130nanc\u0131n\u0131z\u0131n da <strong>hareket etmesini sa\u011flar<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yeni anlamlar, yeni koltuklar olu\u015fturur.<br>Ve bu sizi ba\u015fka bir k\u00f6\u015feye ta\u015f\u0131r.<br>Ad\u0131: <strong>Hi\u00e7lik<\/strong> K\u00f6\u015fesi<strong>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oyun i\u00e7inde hi\u00e7lik,<br><strong>inan\u00e7 ve anlam\u0131n birle\u015fti\u011fi noktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ve o noktada art\u0131k<br><strong>zaman ve mek\u00e2n size etki edemez.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri kafamda bir oyun h\u00e2line getirmek ger\u00e7ekten zor ve karma\u015f\u0131k.<br>Hele ki bu i\u00e7sel deneyimi kelimelere d\u00f6kmek\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ama biliyorum ki,<br><strong>koltuklar\u0131m\u0131z birbirine yak\u0131nsa<\/strong>,<br>benzer anlamlar\u0131 \u00e7\u0131kartabiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Baz\u0131 noktalar\u0131n havada kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ba\u011flant\u0131n\u0131n da biraz zorlay\u0131c\u0131 oldu\u011funun fark\u0131nday\u0131m, ama bu konular\u0131 mesela hareketin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, anlam ve inan\u00e7 k\u00f6\u015fesinin olu\u015fturdu\u011fu paradoksu, ve mekansal boyutlar ile zaman\u0131n harmonik ili\u015fkisini di\u011fer yaz\u0131larda detayl\u0131ca i\u015flemek isterim. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sayg\u0131lar\u0131mla,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Baran \u00d6zdemir<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Merhabalar herkese, Bug\u00fcn yeni bir karar ald\u0131m, art\u0131k bu alanda inan\u0131lmaz teorik bilgiler yazmayaca\u011f\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc yapay zekan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ile beraber web bloguna bir \u015feyler doldurmak \u00e7ok mant\u0131kl\u0131 gelmiyor art\u0131k. Bunun yerine, ben felsefe yapaca\u011f\u0131m. Bu felsefeyi i\u00e7selle\u015ftirerek harmanlayaca\u011f\u0131m. Kuantum ve varl\u0131k ile ilgili bir yaz\u0131 kaleme alm\u0131\u015ft\u0131m, \u00e7o\u011fu kimseler okumam\u0131\u015f olabilir, hatta sa\u00e7ma bulabilirler yada &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/?p=1016\" class=\"more-link\"><span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;Anlam ve Ben&#8221;<\/span>devam\u0131n\u0131 oku<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1026,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[98],"tags":[95,89,96,88,97],"class_list":["post-1016","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felsefe-uzerine","tag-anlam","tag-inanc","tag-mekan","tag-varlik","tag-zaman"],"jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-300x225.png",300,225,true],"medium_large":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image.png",768,576,false],"large":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image.png",950,713,false],"1536x1536":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image.png",1024,768,false],"2048x2048":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image.png",1024,768,false],"inspiro-featured-image":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image.png",1024,768,false],"inspiro-loop":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-950x320.png",950,320,true],"inspiro-loop@2x":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-1024x640.png",1024,640,true],"portfolio_item-thumbnail":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-600x400.png",600,400,true],"portfolio_item-thumbnail@2x":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image.png",1024,768,false],"portfolio_item-masonry":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-600x450.png",600,450,true],"portfolio_item-masonry@2x":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image.png",1024,768,false],"portfolio_item-thumbnail_cinema":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-800x335.png",800,335,true],"portfolio_item-thumbnail_portrait":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-600x768.png",600,768,true],"portfolio_item-thumbnail_portrait@2x":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image.png",1024,768,false],"portfolio_item-thumbnail_square":["https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-800x768.png",800,768,true]},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1016","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1016"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1016\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1023,"href":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1016\/revisions\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1026"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1016"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1016"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuantumbilgisayar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1016"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}